Demir (Fe), evcil hayvan mamalarında esansiyel iz mineral olarak bulunan ve oksijen taşınması, enerji metabolizması, DNA sentezi ve bağışıklık fonksiyonu için kritik olan bir elementtir. Demir, hemoglobinin (eritrositlerde) ve miyoglobinin (kas hücrelerinde) merkez atomudur. Ayrıca sitokrom enzimleri aracılığıyla mitokondriyal elektron transport zincirinde enerji üretiminde rol oynar. Demir eksikliği anemiye, fazlalığı ise organ hasarına (hemokromatoz) yol açabilir.
| Kimyasal Sembol | Fe |
| Kaynak Türü | İz Mineral (Esansiyel) |
| Fonksiyon | Oksijen Taşınması / Enerji / DNA Sentezi |
| Köpek İhtiyacı | 40 mg/kg KM (AAFCO min.) |
| Kedi İhtiyacı | 80 mg/kg KM (AAFCO min.) |
| Güvenli Üst Sınır | Köpek: 3000 mg/kg KM (NRC) |
| Yaygın Form | Demir sülfat, demir proteinate (organik) |
| Tartışma Düzeyi | Düşük |
Demir, esansiyel ve hayati bir iz mineraldir. Oksijen taşınması ve enerji üretimi için vazgeçilmezdir. Tüm kaliteli mamalarda AAFCO/NRC sınırları içinde bulunması zorunludur. Kedilerin demir ihtiyacı köpeklere göre 2 kat yüksektir.
Neden Eklenir?
- Hemoglobin: Eritrositlerde oksijen bağlama ve taşıma
- Miyoglobin: Kas hücrelerinde oksijen depolama
- Enerji metabolizması: Sitokrom enzimlerinde elektron transferi
- Bağışıklık: Nötrofil ve makrofaj fonksiyonu için gerekli
Demir Eksikliği ve Fazlalığı
Demir eksikliği anemisi yavru hayvanlarda (özellikle hızlı büyüme döneminde) ve kronik kan kaybı olan bireylerde görülebilir. Mikrositik hipokromik anemi karakteristiktir. Aşırı demir alımı ise hemokromatoz (organ demir birikimi) ve oksidatif hasara yol açabilir. Demir, Fenton reaksiyonu ile hidroksil radikali üretir. Yavru köpeklerde akut demir zehirlenmesi (demir takviye tabletlerinin yutulması) acil bir durumdur.
Sıkça Sorulan Sorular
Hem demir ile non-hem demir arasındaki fark nedir?
Hem demir, hayvansal kaynaklarda (et, organ etleri) bulunur ve biyoyararlanımı yüksektir (%15-35). Non-hem demir, bitkisel kaynaklarda ve mineral takviyelerinde bulunur ve biyoyararlanımı düşüktür (%2-20). C vitamini, non-hem demir emilimini artırır. Hayvansal protein ağırlıklı mamalar doğal olarak daha iyi demir kaynağıdır.
İlgili VetKriter Araçları
Kaynakça
- NRC (National Research Council). (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats. National Academies Press.
- AAFCO (Association of American Feed Control Officials). (2024). Official Publication.