Etoksikuin (Ethoxyquin), evcil hayvan mamalarında yağ oksidasyonunu önlemek için kullanılan sentetik bir antioksidandır. Orijinal olarak lastik endüstrisinde stabilizatör olarak geliştirilmiş, sonradan hayvan yemlerinde koruyucu olarak kullanılmaya başlanmıştır. Tüm sentetik koruyucular arasında en tartışmalı olanıdır. FDA, 1997'den itibaren kullanım limitini düşürmüş; AB'de ise 2017'de evcil hayvan mamalarında kullanımı yasaklanmıştır.
| Kimyasal Adı | 6-Etoksi-1,2-dihidro-2,2,4-trimetilkinolin |
| Kaynak Türü | Sentetik |
| Fonksiyon | Antioksidan / Koruyucu |
| ABD Durumu | İzinli (75 ppm limit — 1997'den beri) |
| AB Durumu | YASAKLI (2017'den beri) |
| Tartışma Düzeyi | Çok Yüksek |
Etoksikuin, AB'de yasaklanmış ve en tartışmalı sentetik koruyucudur. Karaciğer pigmentasyonu, böbrek hasarı ve potansiyel kanserojenite endişeleri mevcuttur. Türkiye'de AB mevzuatıyla uyumlu olarak kullanımı kısıtlıdır. Balık unu içeren mamalarda gizli etoksikuin varlığına dikkat edilmelidir.
Güvenlik Endişeleri
- Karaciğer: Hepatik pigmentasyon ve enzim yükselmesi
- Böbrek: Renal toksisite raporları
- Üreme: Bazı çalışmalarda üreme bozuklukları
- Kanserojenite: Uzun vadeli çalışmalar yetersiz
Gizli Etoksikuin: Balık Unu Sorunu
Etoksikuin, balık unu üretiminde oksidasyonu önlemek için yaygın kullanılır. Mama üreticisi etoksikuin eklemese bile, hammadde olarak kullanılan balık ununda etoksikuin bulunabilir. Bu "carry-over" (taşıma) etkisi nedeniyle, etiket üzerinde etoksikuin görünmese bile mamada düşük düzeyde bulunabilir. Premium üreticiler "etoksikuin-free balık unu" kullanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Etoksikuin Türkiye'de yasal mı?
Türkiye, AB mevzuatıyla uyumlu olduğundan etoksikuin kullanımı kısıtlıdır. AB'de 2017'den itibaren evcil hayvan mamalarında kullanımı yasaklanmıştır. İthal mamalarda (özellikle ABD kaynaklı) etoksikuin bulunabilir — etiket kontrolü önemlidir.
İlgili VetKriter Araçları
Kaynakça
- FDA (U.S. Food and Drug Administration). (1997). Ethoxyquin in dog food. CVM Update.
- European Commission. (2017). Commission Implementing Regulation (EU) 2017/962 suspending the authorisation of ethoxyquin as a feed additive.
- Błaszczyk, A., Augustyniak, A., & Skolimowski, J. (2013). Ethoxyquin: An antioxidant used in animal feed. International Journal of Food Science, 2013, 585931.